Jednostka Wojskowa 1123
Garnizon Grudziądz
Twierdza Grudziądz znajduje się 1,5 km na północ od centrum miasta na wysokim wzgórzu (68,1 m n.p.m.) tuż przy skarpie wiślanej. Od północy i wschodu otacza ją rzeka Osa, od południa kanał Trynka.

Po I rozbiorze Polski w 1772 r. główne twierdze Pomorza: Gdańsk i Toruń pozostawały w rękach polskich. Król pruski Fryderyk II, przewidując nieuchronną wojnę z Rosją, polecił budowę twierdzy na kępie wiślanej między Grudziądzem a Kwidzynem. Do jej realizacji przystąpiono w 1774 r. wg projektu hrabiego d'Heinze, który jeszcze w tym samym roku opuścił to stanowisko z powodu choroby. Zastąpił go Szwajcar w służbie pruskiej, inżynier - kapitan Paul von Gontzenbach, który miał już za sobą trudne realizacje tego typu na Śląsku, gdzie projektował m.in. twierdzę w Srebrnej Górze koło Kłodzka. Warunki na Pomorzu były jednak całkowicie odmienne. Nad Wisłą trzeba było, zamiast ze skałami, zmagać się z piaskiem i mułem rzecznym. Gdy dwukrotne powodzie zniszczyły nie tylko wykonane dotychczas prace, lecz zmieniły także kształt kępy, król zgodził się z opinią von Gontzenbacha, że budowa twierdzy w tym miejscu nie ma sensu i polecił mu zaprojektowanie twierdzy w pobliżu Grudziądza.